Wśród początkujących fotoamatorów pokutuje przekonanie, że zakup odpowiednio drogiego aparatu fotograficznego zwalnia z konieczności używania dodatkowych akcesoriów. Szybko się jednak okazuje, że w zależności od tematyki zdjęć, niezbędny staje się wyspecjalizowany sprzęt. Jest tak w przypadku chociażby filtrów polaryzacyjnych, które niwelują odbicia na powierzchniach typu szkło, czy tafla wody… Pojemne i szybkie karty pamięci umożliwiają wykonywanie serii zdjęć bez szczególnego zwracania uwagi na aktualny stan zapisu… Zewnętrzne lampy błyskowe, które przekraczają swym zasięgiem i mocą lampy wbudowane, świetnie nadają się do reportaży w słabo oświetlonych pomieszczeniach…
 

...Wreszcie jest tak również w przypadku statywów, które są przydatne, lub wręcz niezbędne w wielu różnych sytuacjach. Poprawnie dobrany, stabilny statyw daje gwarancję ostrości zdjęć. Zwłaszcza fotografię nocną trudno sobie wyobrazić bez użycia statywu, gdyż długi czas naświetlenia sprawia, iż nieruchoma pozycja aparatu jest wręcz konieczna.

Jak się jednak okazuje, statyw bywa przydatny nie tylko w porze nocnej, ale również wtedy, gdy czas otwarcia migawki przekracza około 1/30 sekundy. Wówczas pozornie nieznaczne poruszenie ręką może skutkować brakiem ostrości na zdjęciu. Czasem takie poruszenie może być wywołane chwilą nieuwagi, a innym razem silnym podmuchem wiatru…

Statyw umożliwia również uzyskiwanie dużej głębi ostrości. Przy słabym oświetleniu niezbędne okazuje się użycie dużego otworu przysłony, co jak wiadomo owocuje małą głębią ostrości. Natomiast w sytuacji, gdy aparat jest stabilnie umocowany na statywie, mały otwór przysłony może być zrekompensowany przez dłuższy czas naświetlenia. Wówczas nawet słabo oświetlone sceny będą na zdjęciu wyraźne.

Zdjęcia wykonywane aparatami wyposażonymi w długie teleobiektywy są szczególnie narażone na brak ostrości. Fotografia przy pomocy długich obiektywów jest bardzo wrażliwa na najdrobniejsze nawet drgnięcia, co może powodować poruszenie na zdjęciu, nawet przy stosunkowo krótkich czasach naświetlenia. Użycie statywu zwiększa szanse uzyskania poprawnego zdjęcia.

Statyw bywa także przydatny podczas fotografowania ściśle określonej sceny, w której zmieniamy tylko elementy. Fotograf może wówczas zająć się kompozycją i poświęcić swój czas na dobór właściwych ustawień, zamiast koncentrować się na utrzymaniu kadru.

Można wręcz powiedzieć, że używanie statywu zwiększa rozwagę kadrowania i ustalania kompozycji zdjęcia. Statyw ujarzmia pstrykaczy, którzy bezrefleksyjnie naciskają spust migawki na widok wszystkiego, co ich w jakimkolwiek stopniu zainteresuje. Nie zastanawiają się, w jaki sposób daną scenę pokazać, albo, z której strony określony przedmiot wygląda najkorzystniej… Statyw jest pożyteczny także w sensie ideowym.



WYBÓR STATYWU

Generalnie należy się kierować kilkoma podstawowymi właściwościami. Statyw musi w sposób stabilny utrzymywać korpus aparatu wraz z obiektywem.
 

Lekkie statywy bywają kuszące, ale w istocie nadają się, co najwyżej do małych kompaktowych aparatów, jednak wspomniany wcześniej podmuch wiatru może zaszkodzić zdjęciu wykonywanemu z lekkiego statywu. Innym problemem wynikającym z niewielkiej wagi statywów jest fakt występowania istotnych drgań podczas naciskania spustu migawki. Wówczas niezwykle przydatny okazuje się wężyk spustowy lub pilot.

Dodatkowo, warto mieć na uwadze fakt, że masywniejsze aparaty wymagają statywu tak stabilnego jak to tylko możliwe, gdyż odchylone mogą wręcz spowodować swoim ciężarem wywrócenie całej konstrukcji. Stabilny statyw chroni nie tylko przed nieostrymi zdjęciami, ale również przed upadkiem sprzętu i to nawet wtedy, gdy w grę wchodzi nieuwaga, na przykład zahaczenie ubraniem o dźwignię.

Oprócz stabilności istotna jest również wygoda użytkowania. Bardziej profesjonalne statywy umożliwiają wykorzystanie wymiennych głowic. Tu, w dużej mierze wybór zależy od preferencji. Wyróżnia się głowice sterowane za pomocą pokręteł, oraz głowice kulowe.

Głowice kulowe posiadają zakres ruchów niemożliwy do uzyskania z konwencjonalnymi głowicami i są znane z płynnej pracy i doskonałych mechanizmów blokujących. Unikalna obrotowa tuleja pozwala osiągać wiele niezwykłych kątów ustawień aparatu.

Głowica kulowa; u góry płytka szybkowymienna.
 

W przypadku tańszych statywów stosuje się dźwignie - ich główną wadą oprócz ograniczonej funkcjonalności, jest ryzyko zahaczenia odzieżą lub ręką, co może spowodować wywrócenie statywu.

Najczęściej statyw posiada tzw. płytkę szybkowymienną, którą przykręca się do korpusu aparatu. Płytkę tą wraz z aparatem przytwierdza się następnie do statywu za pomocą zatrzasku. Wybierając dla siebie statyw, warto go wypróbować. Rozwiązania stosowane przy mocowaniu płytek są różne, a co za tym idzie, nie wszystkie są wygodne i/lub bezpieczne dla aparatu. Na samą myśl o przypadkowym otwarciu się zatrzasku i wypadnięciu naszej ukochanej lustrzanki, aż ciarki przechodzą po plecach... Należy zatem sprawdzić, czy funkcjonowanie zatrzasku nie pozostawia żadnych niedomówień.

Przeszkodą w wyborze najbardziej odpowiadającego nam sprzętu jest zazwyczaj jego cena. Statywy nie odbiegają od tego schematu. Wykonane z aluminium są bardziej powszechne i tańsze. Alternatywą są statywy wykonane z włókien węglowych, ale ich ceny (samych statywów, bez głowic!) są - delikatnie mówiąc - mocno wygórowane.
 

Jako ciekawostkę techniczną, można przytoczyć sprytne rozwiązanie, jakim jest użycie kątowników. Składają się one z dwóch połączonych pod kątem prostym płytek szybkowymiennych. Dzięki temu błyskawicznie można obracać aparatem w celu kadrowania poziomego lub pionowego. Jednocześnie środek ciężkości pozostaje utrzymany nad środkiem głowicy, więc ryzyko wywrócenia się znacznie maleje.



UŻYTKOWANIE STATYWU

Co do posługiwania się statywem, doświadczenie uczy, że najlepiej jest trzecią nogę statywu kierować mniej więcej w tym samym kierunku co oko obiektywu. Ustawiony odwrotnie sprawia, że się o niego potykamy.

Należy mieć świadomość, że nawet najdroższy statyw nie pomoże, jeśli zostanie nieprawidłowo rozstawiony. Trzeba zwracać uwagę na podłoże, stabilność w określonych pozycjach, poprawne ułożenie środka ciężkości. Źle ustawiony statyw może się przewrócić lub po prostu drgać przy lekkim dotknięciu.

 

Powrót do listy artykułów